DİŞ GICIRDATMASI (BRUKSİZM)

SAĞLIK 29-03-2018

Diş gıcırdatma (bruksizm) nedenleri nelerdir ?


DİŞ GICIRDATMASI (BRUKSİZM)

Özellikle uyurken birçok kişinin istemsiz yaptığı ama yanındaki insanların rahatsız olmasına sebep veren diş gıcırdatması neden olur,çözümü var mıdır ?


Bruksizm, gece uyurken ya da gündüz uyanıkken istemsiz olarak dişleri sıkmak, çeneyi kenetlemek ve dişlerden gıcırtı sesi gelmesi olarak tanımlanabilir.

Diş gıcırdatma nedenleri:

Özellikle uyku halindeyken meydana geldiği daha çok görülen diş gıcırdatma, çoğu kez birkaç faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. İlginç olanı ise bu rahatsızlığa sahip çoğu kişinin, çeşitli komplikasyonlar ortaya çıkana dek durumlarının farkında olmamasıdır. Uyku sırasında istemsiz şekilde diş gıcırdatıldığı için, bu tip gıcırdatmaları kontrol altına alması da daha zordur.

Diş gıcırdatma, parafonksiyonel alışkanlık olarak da tanımlanır. Yani kişinin dudak ısırma ya da parmak çıtlatma gibi, istemsiz edindiği alışkanlıklardandır. Genel olarak 20-40 yaş aralığında daha sık görülen diş gıcırdatma rahatsızlığı 4-5 yaşındaki çocuklar da bile görülebilir.

Diş gıcırdatma nedenlerini modern tıp henüz kesin olarak netleştirebilmiş değildir.

Psikolojik nedenler, stres, kaygı, uyku bozuklukları veya ağızdaki (çene, diş vb) yapısal bozukluklar, diş gıcırdatmada rol oynadığı düşünülen faktörler arasındadır.

Diş gıcırdatması ikiye ayrılır; Gündüz uyanıkken ve gece uyurken..

Gece Uyurken Diş Gıcırdatma:

 

  • Uyurken yapılır.
  • Uyanınca hissedilen etkisi yoğundur.
  • Günün ilerleyen saatlerinde daha iyi hale gelir.
  • Uyku halinde bilinçsizce meydana gelir.
  • Uykunun belli zaman dilimlerinde yoğunlaşır.
  • Genellikle seslidir. Yakında bulunanlar rahatlıkla duyar.
  • Çeneyi sıkma ve dişleri gıcırdatma biçiminde yapılır.
  • Yapılan araştırmalarda stresle bağlantısı kurulmuşsa da tek nedeni stres denilemez.
  • Kadın ve erkeklerde eşit oranda görülmektedir. Baskın bir cinsiyet yoktur.

 

Gündüz Uyanıkken Diş Gıcırdatma:

 

  • Uyanıkken farkında olmadan yapılır.
  • Belli bir zaman dilimi yoktur. Gün içinde yapılır.
  • Gıcırdatma şiddetine göre yoğunluğu giderek artar ve verdiği rahatsızlık çoğalır.
  • Nadiren seslidir.
  • Çok sessiz ortamda dikkatli dinlenirse duyulabilir.
  • Genellikle çeneyi sıkma ya da kenetle biçiminde yapılır.
  • Nadiren sıkmayla beraber gıcırdatma da yapılır.
  • Stresle ilişkisi güçlüdür. Ancak kesinlikle tek başına stresten kaynaklıdır denilemez.
  • Genellikle kadınlarda görülmektedir.

 

Psikolojik Etkiler: Psikolojik etkilerin başında stres gelmektedir. Günümüz modern toplumunun en büyük sıkıntısı stres, birçok hastalığın da tetikleyicisidir. Günlük telaşlar, iş yoğunluğu, geçim derdi, eğitim sıkıntıları, gelecek kaygısı, ailevi problemler, trafik gibi sayabileceğimiz yüzlerce neden stresin kaynağını oluştururken vücudumuzda da bazı aksaklıklara yol açabilir.

Çoğu araştırmacıya göre de diş gıcırdatma rahatsızlığının önemli nedenlerinden biri de strestir. Küçük çocuklarda özellikle aileden ayrılıp kreşe ya da okula başlanacağı dönemde görülmesi, iş hayatında işleri kötüye gitmeye başlayan, evlilikte bazı sorunlar yaşayan kişilerde diş gıcırdatmanın ortaya çıkabilmesi de bu görüşe temel oluşturur.

Yaşam Biçimi: Diş gıcırdatma rahatsızlığını tetikleyen bir diğer etken de yaşam biçimidir. Sahip olduğunuz toplumsal statü ve bunun yarattığı baskı, alkol kullanımı, uyuşturucu madde kullanımı, düzensiz uyku, fazla kafein tüketilmesi, sigara alışkanlığı gibi yaşam biçiminizle ilgili etkenler diş gıcırdatma rahatsızlığını tetikleyebilir.

Kişilik Özellikleri: Rekabetçi, hırslı, sinirli veya hiperaktif olarak da tanımlayabileceğimiz, bu tür karakter özellikleri taşıyan kişiler arasında diş gıcırdatmaya daha sık rastlanabilmektedir.

Uyku Bozuklukları: Uyku bozukluğundan kaynaklanan sıkıntılar da diş gıcırdatma rahatsızlığının tetikleyicisidir. Özellikle "Obstrüktif Uyku Apne Sendromu” olarak da bilinen ve uyku apnelerinin önemli bir oranını kapsayan rahatsızlık, diş gıcırdatmanın temel tetikleyicileri arasında gösterilmektedir. Uyku bozuklukları aynı zamanda stres faktörünü de etkileyen önemli bir unsurdur.

Diş gıcırdatmada birçok etkenin bir araya geldiği buradan da anlaşılabilir.

Dişlerdeki Yapısal Bozukluklar: Dişlerin sıralanışındaki yapısal bozukluklar yüzünden diş gıcırdatma rahatsızlığı ortaya çıkabilmektedir. Bazen de bir diş tedavisi sonrası, örneğin çok yüksek bir dolgu nedeniyle diş gıcırdatması ortaya çıkabilir.

Vitamin-Mineral Eksikliği: Vücudumuzdaki bazı vitamin ve minerallerin eksiliği bu rahatsızlığın tetikleyici olabilir. Özellikle anti-stres vitamini diye de bilinen B5 vitaminin eksikliği önemli bir etkendir. B5 vitamini eksiğini gidermek için yoğurt, avokado, sebze ve tahıl gibi doğal besinler tercih edilebilir. Kalsiyum ve magnezyum eksikliği de diş gıcırdatmayı tetikler. Özellikle kalsiyum eksikliği istemsiz kas hareketlerine neden olduğu için önemli bir faktördür. Süt ve süt ürünleri, badem, susam, baharatlar gibi besinlerle kalsiyum ihtiyacı karşılanabilir. Yine kabak çekirdeği, ıspanak, yeşil fasulye, susam, soya fasulyesi, kaju gibi gıdalar magnezyum ihtiyacını giderebilir.

Diğer Nedenler: Midedekilerin yemek borusuna tırmandığı reflü rahatsızlığı, antidepresanlar ve bazı psikiyatrik ilaçlar, Parkinson gibi bazı rahatsızlıklardan kaynaklanan komplikasyonlar da diş gıcırdatmanın ortaya çıkmasına yol açabilir.

Diş gıcırdatma için tedavi yöntemleri:

Bilinen en yaygın yöntem dişleri korumak için kullanılan ve "gece koruyucuları” denilen silikon malzemedir. Bu koruyucu silikonlar sayesinde dişlerin üzerinde uygulanan baskı ve sürtünmenin önüne geçilir. Ancak hastalığı tedavi etme konusunda yeterli değillerdir. Mutlaka ek tedavi yöntemleri uygulanması gerekir.

Psikolojik destek almak diş gıcırdatma tedavisindeki etkili yöntemlerden biridir. Stresin diş gıcırdatmada önemli bir tetikleyici olduğu düşünülürse alınacak psikolojik destek sayesinde stresten uzak, rahat ve huzurlu bir yaşam bu hastalığı tetiklenmesini engelleyebilir.

Uyku kalitesini arttırıcı tedbirler de yine diş gıcırdatmayı önlemede işe yarayabilir. Gece yatmadan önce yemek yememek, sigara, alkol ve uyuşturucu madde kullanmamak gibi değişikliklerle uyku kalitesi arttırılabilir. Yine doktor kontrolü altında ve doktorunuzun yazacağı kas gevşetici ilaçlarla bu rahatsızlığın önüne geçilebilmesi mümkündür.

Diş yapısında olan bozuklukların tedavi edilmesi, eksik dişlerin yerine protez yapılması gibi yapısal bozukluklara karşı alacağınız önlemler de bu rahatsızlığın tedavisinde önemli etkenlerdir.

Çocuklarda ise süt dişlerinin dökülüp diğer dişlerinin tamamlanmasından sonra diş gıcırdatmanın ortadan kalktığı tespit edilmiştir.

Yine yeni okula başlayacak çocuklarda oluşan stres ve bunun sonucu tetiklenen diş gıcırdatma, okula alıştıktan sonra kendiliğinden geçebilmektedir. Bu noktada çocuğa baskı yapılmamalı ve biraz zaman tanınmalıdır.